Kıdem Tazminatı Nedir?
Kıdem tazminatı; aynı işverene bağlı olarak en az 1 tam yıl çalışmış olan işçinin, iş sözleşmesinin kanunda belirtilen nedenlerle sona ermesi hâlinde işverence ödenmesi zorunlu olan toplu bir tazminattır. Bu hak, 1475 Sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesi çerçevesinde düzenlenmiş olup 4857 Sayılı İş Kanunu’nun yürürlüğe girmesinin ardından da geçerliliğini korumaktadır [1]. Temel işlevi, çalışanı uzun yıllar boyunca verdiği emeğin karşılığında maddi güvence altına almaktır.
Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır? — Resmî Formül
Kıdem tazminatı hesabında esas alınan büyüklük işçinin giydirilmiş brüt ücretidir; buna düzenli olarak ödenen yol, yemek ve primler de dahildir. Her tam hizmet yılı için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret tutarında tazminat ödenir; kalan ay ve günler orantılı biçimde hesaplamaya eklenir [1].
Net Kıdem Tazminatı = Brüt Kıdem Tazminatı − Damga Vergisi (‰7,59)
Kıdem tazminatı gelir vergisinden ve SGK priminden muaftır; yalnızca 488 Sayılı Damga Vergisi Kanunu’na göre ‰7,59 oranında damga vergisi kesilir [2].
Kıdem Tazminatı Tavanı Nedir?
1475 Sayılı Kanun’un 14. maddesi uyarınca; kıdem tazminatının yıllık tutarı, “Devlet Memurları Kanunu’na tabi en yüksek Devlet memuruna 5434 Sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre bir hizmet yılı için ödenecek azami emeklilik ikramiyesini geçemez.” Bu düzenleme, kıdem tazminatı tavanı olarak bilinen üst sınırı ortaya çıkarmaktadır. Tavan tutarı, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın yayımladığı memur maaş katsayısı genelgeleriyle yılda iki kez güncellenmektedir: Ocak ve Temmuz dönemleri [3].
Kıdem Tazminatı Tavanı — Dönemsel Tablo (2024–2026)
| Dönem | Brüt Tavan (TL) | Yasal Dayanak |
|---|---|---|
| 01.01.2024 – 30.06.2024 | 35.058,58 TL | HMB Genelgesi 2024/1 |
| 01.07.2024 – 31.12.2024 | 41.828,42 TL | HMB Genelgesi 2024/2 |
| 01.01.2025 – 30.06.2025 | 46.655,43 TL | HMB Genelgesi 06.01.2025 |
| 01.07.2025 – 31.12.2025 | 55.001,74 TL | HMB Genelgesi Temmuz 2025 |
| 01.01.2026 – 30.06.2026 | 64.948,77 TL | HMB Genelgesi 2026/1 |
Kıdem Tazminatına Hak Kazanma Koşulları
1475 Sayılı Kanun’un 14. maddesine göre kıdem tazminatı hakkının doğması için iki temel koşul aynı anda sağlanmalıdır [1]: aynı işverene bağlı olarak en az 1 tam yıl (365 gün) çalışmış olmak ve iş sözleşmesinin aşağıdaki nedenlerden biriyle sona ermesi.
| Ayrılış Nedeni | Kıdem Tazminatı | Yasal Dayanak |
|---|---|---|
| İşveren tarafından haksız fesih (İş K. Md.25/II dışı tüm fesihler) | ✅ Ödenir | 1475 SK Md.14 / 4857 SK Md.25 |
| İşçinin haklı nedenle feshi (İş K. Md.24 — sağlık, zorunlu sebepler vb.) | ✅ Ödenir | 4857 SK Md.24 |
| Emeklilik (yaşlılık aylığı, malullük aylığı veya toptan ödeme) | ✅ Ödenir | 1475 SK Md.14 |
| Zorunlu askerlik hizmeti nedeniyle ayrılma | ✅ Ödenir | 1475 SK Md.14 |
| Kadın işçinin evlilik tarihinden itibaren 1 yıl içinde kendi isteğiyle ayrılması | ✅ Ödenir | 1475 SK Md.14 |
| İşçinin vefatı (yasal mirasçılara ödenir) | ✅ Ödenir | 1475 SK Md.14 |
| İşçinin kendi isteğiyle istifası (haklı neden yoksa) | ❌ Ödenmez | 1475 SK Md.14 |
| İş K. Md.25/II — Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık nedeniyle işten çıkarma | ❌ Ödenmez | 4857 SK Md.25/II |
Giydirilmiş Brüt Ücret Nedir?
Kıdem tazminatı hesabına esas alınan giydirilmiş brüt ücret; çalışanın yalnızca çıplak maaşını değil, işverence düzenli olarak ödenen tüm ek ödemeleri kapsar. Bunlar arasında düzenli yol yardımı, yemek yardımı, konut yardımı ve düzenli primler yer alır [4]. Yıllık ikramiye, sözleşmede düzenli ödeme olarak yer alıyorsa aylık karşılığı (÷12) giydirilmiş brüt ücrete eklenmektedir. Kıdem tazminatı hesabında net ücret değil, brüt ücret esas alınmaktadır.
Adım Adım Hesaplama Örneği
10 Mart 2021’den 15 Haziran 2026’ya kadar çalışan bir işçinin giydirilmiş brüt ücreti 45.000 TL olsun. 2026 yılı 1. dönem tavanı 64.948,77 TL olduğundan brüt ücret tavanı aşmıyor.
| Adım | Açıklama | Değer |
|---|---|---|
| 1 | İşe giriş tarihi | 10.03.2021 |
| 2 | Ayrılış tarihi | 15.06.2026 |
| 3 | Toplam gün (gün bazlı) | 1923 gün |
| 4 | Yıl (kesirli) | 1923 ÷ 365 = 5,2685 yıl |
| 5 | Giydirilmiş brüt ücret | 45.000 TL |
| 6 | Ayrılış dönemi tavanı (2026/1) | 64.948,77 TL |
| 7 | Hesap bazı (brüt < tavan) | 45.000 TL |
| 8 | Brüt kıdem tazminatı | 45.000 × 5,2685 = 237.082,19 TL |
| 9 | Damga vergisi (‰7,59) | 237.082,19 × 0,00759 = 1.799,45 TL |
| 10 | Net kıdem tazminatı | 235.282,74 TL |
Kıdem Tazminatı Tavanı Aşılabilir mi?
1475 Sayılı Kanun’un 14. maddesinin ilgili fıkrasında tavan miktarına uyulmaması hâlinde uygulanacak yaptırım hükmü, 4857 Sayılı Kanun’la yürürlükten kaldırılmıştır. Bu nedenle toplu iş sözleşmesi veya bireysel hizmet sözleşmesiyle tavan aşılabilmekte, herhangi bir cezai yaptırım söz konusu olmamaktadır [1].
Sıkça Sorulan Sorular
Kıdem tazminatından gelir vergisi kesilir mi?
Hayır. Kıdem tazminatı, Gelir Vergisi Kanunu’nun 25. maddesi ve 1475 Sayılı Kanun’un 14. maddesi kapsamında gelir vergisinden ve SGK priminden tamamen muaftır. Yalnızca 488 Sayılı Damga Vergisi Kanunu uyarınca ‰7,59 oranında damga vergisi kesilmektedir [2].
İstifa eden çalışan kıdem tazminatı alabilir mi?
Yalnızca istifa eden ve haklı bir neden bulunmayan çalışan kıdem tazminatına hak kazanamaz. Ancak emeklilik, askerlik veya — kadın çalışanlar için — evlilik nedeniyle kendi isteğiyle işten ayrılma hâlinde kıdem tazminatı hakkı doğmaktadır (1475 SK Md.14).
Kıdem tazminatı ne zaman ödenmek zorundadır?
1475 Sayılı Kanun’da kıdem tazminatının ödenme süresi açıkça belirlenmemiş olmakla birlikte, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihte tazminatın muaccel (ödenebilir) hâle geldiği ve makul süre içinde ödenmesi gerektiği yargı kararlarıyla kabul görmektedir. Gecikmeli ödemede, gecikme süresine ilişkin en yüksek banka mevduat faizi uygulanır [1].
Şirket el değiştirirse kıdem süresi sıfırlanır mı?
Hayır. 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu çerçevesinde gerçekleşen şirket birleşme, devir veya bölünmelerinde iş sözleşmeleri devralınan şirkete otomatik olarak geçer; kıdem süresi kesintisiz devam eder. İşyerinin devredilmesi hâlinde de 4857 Sayılı Kanun’un 6. maddesi uyarınca kıdem hakları korunmaktadır.
Kıdem tazminatında zamanaşımı süresi ne kadardır?
7036 Sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 15. maddesiyle 25.10.2017 tarihinden itibaren kıdem tazminatı talepleri için 5 yıllık zamanaşımı süresi uygulanmaktadır. Bu tarihten önce doğmuş alacaklara ise geçiş hükümleri kapsamında 10 yıllık süre uygulanabilir [5].
Hesaplama aracı kesin sonuç verir mi?
Bu araç, HMB Genelgeleri ve ÇSGB resmi istatistiklerine dayalı dönemsel tavan tutarları kullanılarak hazırlanmış bir simülasyondur. Gerçek kıdem tazminatı tutarı; giydirilmiş brüt ücretin tüm kalemlerinin doğru tespitine, çalışma süresi içinde ücretin birden fazla değişmiş olup olmadığına ve diğer bireysel koşullara bağlıdır. Kesin hesaplama için bir iş hukukçusuna veya mali müşavire danışılması önerilir.
Resmî Kaynaklar
- ÇSGB — Kıdem Tazminatı Tavan Miktarı (Tarihsel Tablo)
- Hazine ve Maliye Bakanlığı — Kıdem Tazminatı Tavanları (XLS)
- 1475 Sayılı İş Kanunu Madde 14 — mevzuat.gov.tr
- Resmî Gazete — resmigazete.gov.tr
Kaynakça
- [1] T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi. “1475 Sayılı İş Kanunu, Madde 14 — Kıdem Tazminatı.” mevzuat.gov.tr (Erişim: Haziran 2026).
- [2] T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı. “488 Sayılı Damga Vergisi Kanunu — ‰7,59 bordro damga vergisi oranı.” gib.gov.tr (Erişim: Haziran 2026).
- [3] T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı. “Mali ve Sosyal Haklar Genelgesi — Kıdem Tazminatı Tavan Tutarları.” Ocak 2026 Genelgesi: Brüt tavan 64.948,77 TL (01.01.2026–30.06.2026). ms.hmb.gov.tr
- [4] T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. “Kıdem Tazminatı Tavan Miktarı — Tarihsel İstatistik.” csgb.gov.tr (Erişim: Haziran 2026).
- [5] T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi. “7036 Sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, Madde 15 — Zamanaşımı.” RG: 25.10.2017, 30221. mevzuat.gov.tr