Yasal Faiz Hesaplama Aracı Nedir?
Bu araç; sözleşmede bir faiz oranı kararlaştırılmamış para borçlarında uygulanacak yasal (kanuni) faizi, ticari işlerdeki temerrüt (avans) faizini ve ticari işletmeler arası mal/hizmet tedarikinde uygulanan TTK madde 1530 geç ödeme faizini, 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun’a göre hesaplar:
- Yasal (Kanuni) Faiz: Tarih aralığınız birden fazla oran dönemini kapsıyorsa (ör. 2024-2026 arası bir alacak), her dönemi otomatik olarak ayrıştırıp gün bazında hesaplar.
- Ticari / Özel Oranlı Faiz: Ticari temerrüt (avans) faizini, TTK m.1530 geç ödeme faizini veya sözleşmede kararlaştırılan herhangi bir özel oranı hesaplar.
- Faiz Türleri Karşılaştırması: Aynı anapara ve tarih aralığı için üç faiz türünü yan yana karşılaştırıp hangisinin daha yüksek sonuç verdiğini gösterir.
2026’da Yasal Faizde Tarihi Bir Değişiklik Oldu
Yasal Faiz Oranı Dönemleri
| Dönem | Oran |
|---|---|
| 31 Mayıs 2024 ve öncesi | %9 |
| 1 Haziran 2024 – 30 Temmuz 2026 | %24 |
| 31 Temmuz 2026 ve sonrası | %31 |
Faiz alacağınızın başlangıç tarihi bu dönemlerden birden fazlasını kapsıyorsa, tek bir orana göre hesap yapmak ciddi bir hata kaynağıdır; her dönem kendi oranına göre ayrı ayrı hesaplanıp toplanmalıdır.
Yasal Faiz Nasıl Hesaplanır?
Türk hukukunda kural, basit faizdir (3095 sayılı Kanun md. 3); faize faiz yürütülmesi (bileşik/mürekkep faiz) yalnızca tarafların önceden yazılı olarak anlaştığı dar istisnai hâllerde (ör. cari hesap sözleşmeleri) mümkündür.
Örnek Hesaplama
1 Ocak 2024 tarihinde temerrüde düşen 100.000 TL’lik bir alacak için 31 Aralık 2024 tarihine kadar işleyen faiz iki döneme ayrılır:
| Dönem | Gün | Faiz |
|---|---|---|
| %9 dönemi (31 Mayıs 2024’e kadar) | 152 gün | 3.747,95 TL |
| %24 dönemi (1 Haziran – 31 Aralık 2024) | 213 gün | 14.005,48 TL |
| Toplam İşlemiş Faiz | 17.753,43 TL |
Aynı hesap, tek oran (yalnızca %9) üzerinden yapılsaydı alacaklı yaklaşık 9.000 TL eksik talepte bulunmuş olacaktı — bu da dönem ayrıştırmasının pratikte ne kadar önemli olduğunu gösterir.
Yasal Faiz mi, Ticari Temerrüt (Avans) Faizi mi?
3095 sayılı Kanun, iki farklı faiz rejimi öngörür:
- Yasal (Kanuni) Faiz — md. 1: Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu’na göre faiz ödenmesi gereken ama sözleşmede oran kararlaştırılmamış hâllerde uygulanır; adi (ticari olmayan) işlerin varsayılan faizidir.
- Ticari Temerrüt (Avans) Faizi — md. 2: Tarafların en az birinin tacir olduğu ve işin ticari nitelik taşıdığı hâllerde, alacaklı isterse TCMB’nin kısa vadeli avans işlemlerinde uyguladığı (genellikle yasal faizden daha yüksek) orana göre faiz talep edebilir.
TTK Madde 1530: Ticari İşletmeler Arası Geç Ödemeye Özgü Rejim
Türk Ticaret Kanunu’nun 1530. maddesi, ticari işletmeler arasındaki mal ve hizmet tedarikinde sözleşmede geçerli bir oran belirlenmemişse uygulanacak, avans faizinden de yüksek olabilen ayrı bir geç ödeme faizi rejimi öngörür. Bu madde ayrıca alacağın tahsili için katlanılan masraflar bakımından talep edilebilecek asgari bir giderim tutarı da öngörür.
Faiz Hangi Tarihten İtibaren İşlemeye Başlar?
Faiz, alacağın “muaccel” (istenebilir) hâle geldiği temerrüt tarihinden itibaren işlemeye başlar:
- Vadeli borç: Vadenin dolduğu tarihten itibaren, ayrıca bir ihtar gerekmeksizin (TBK md. 117/1).
- Vadesiz borç: Alacaklının ihtarname göndermesi ve bunun borçluya tebliğ edildiği tarihten itibaren.
- Haksız fiil: Kural olarak zararın doğduğu olay tarihinden itibaren.
Sıkça Sorulan Sorular
Bileşik (mürekkep) faiz talep edebilir miyim?
Kural olarak hayır. 3095 sayılı Kanun’un 3. maddesi ve Türk Borçlar Kanunu’nun 123. maddesi uyarınca, faize faiz yürütülmesi ancak tarafların önceden yazılı olarak anlaşması ve işin ticari nitelik taşıması hâlinde, sınırlı istisnalarla (ör. cari hesap sözleşmeleri) mümkündür.
Yasal faiz oranı gelecekte tekrar değişebilir mi?
Evet. 7589 sayılı Kanun’la getirilen yeni sistemde yasal faiz, TCMB’nin reeskont oranına endekslendiği için, TCMB’nin bu oranı her yıl 31 Aralık itibarıyla güncellemesi hâlinde yasal faiz oranı da buna paralel olarak değişecektir.
İşçilik alacaklarında (kıdem tazminatı, ücret vb.) bu araç kullanılabilir mi?
Kısmen. Kıdem tazminatı, ücret, fazla mesai ve yıllık izin alacaklarına genellikle mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanır; bu, 3095 sayılı Kanun’daki yasal faizden farklı bir orandır ve bu aracın kapsamı dışındadır. İhbar tazminatı ve kötü niyet tazminatında ise yasal faiz uygulanabilir.
Enflasyon kaybımı (munzam zarar) bu araçla hesaplayabilir miyim?
Hayır. Türk Borçlar Kanunu’nun 122. maddesindeki munzam zarar (aşkın zarar) talebi, alacaklının yasal faizle karşılanamayan gerçek zararını ayrıca ispatlamasını gerektiren farklı bir hukuki kurumdur ve bu aracın kapsamı dışındadır.
Aracın sonuçları icra takibinde veya dava dilekçesinde doğrudan kullanılabilir mi?
Bu araç bilgilendirme ve ön hesaplama amaçlıdır. Resmî icra takibi, dava dilekçesi veya beyan süreçlerinde güncel mevzuat, ilgili TCMB tebliğleri ve bir avukatın görüşü esas alınmalıdır; özellikle faiz başlangıç tarihinin ve uygulanacak faiz türünün doğru belirlenmesi dosyanın sonucunu doğrudan etkiler.
Resmî Kaynaklar ve Faydalı Bağlantılar
- Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) — Reeskont ve Avans Faiz Oranları
- T.C. Resmî Gazete
- 3095 Sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun (mevzuat.gov.tr)
Kaynakça
- [1] T.C. Resmî Mevzuat. “3095 Sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun.” mevzuat.gov.tr (Erişim: Eylül 2026).
- [2] T.C. Resmî Gazete. “7589 Sayılı Kanun — 3095 Sayılı Kanun’un 1. Maddesinin Yeniden Düzenlenmesi.” 31 Temmuz 2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete.
- [3] Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB). “Reeskont ve Avans İşlemlerinde Uygulanacak Faiz Oranları Hakkında Tebliğ.” tcmb.gov.tr (Erişim: Eylül 2026).
