Yıl Sonu Başarı Puanı (YBP) Nedir?
Yıl Sonu Başarı Puanı (YBP); lise öğrencilerinin bir eğitim-öğretim yılının sonunda, o yıl aldıkları tüm derslerin haftalık ders saatlerine göre ağırlıklandırılmış ortalamasıdır. 100 tam puan üzerinden hesaplanan bu puan, lise hayatının her yıl sonunda MEB e-Okul sistemine resmî olarak kaydedilir. YBP; sınıf geçme, takdir-teşekkür belgesi ve diploma notunun belirlenmesinde temel ölçüttür.
Yasal Dayanak: MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği
YBP’nin hesaplanma yöntemi MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği‘nde (Resmî Gazete: 07.09.2013, Sayı 28758 — son değişiklik: 22.02.2025, RG 32821) ayrıntılı biçimde düzenlenmiştir. İlgili maddeler şunlardır [1]:
| Madde | Konu | Özet |
|---|---|---|
| Md.47 | Sınav sayısı | Haftalık 1–2 saat ders → dönemde min. 1 yazılı; 3–4 saat → min. 2 yazılı; 5+ saat → min. 3 yazılı |
| Md.48 | Değerlendirme araçları | Yazılı sınav, sözlü/performans görevi ve proje — hepsi eşit ağırlıkta ortalamaya girer |
| Md.51 | Dönem puanı | O dönemdeki tüm notların (yazılı + sözlü/performans + proje) aritmetik ortalaması; virgülden sonra 2 basamak, yuvarlama değil kesme (truncate) |
| Md.53 | Bir dersin yıl sonu puanı | 1. ve 2. dönem puanlarının aritmetik ortalaması; virgülden sonra 2 basamak, truncate |
| Md.54 | Dersin ağırlığı ve ağırlıklı puanı | Ağırlık = Haftalık ders saati; Ağırlıklı puan = Yıl sonu puanı × Haftalık ders saati |
| Md.55 | Yıl sonu başarı puanı (YBP) | YBP = Σ(Ağırlıklı Puanlar) ÷ Toplam Ders Saati; virgülden sonra 2 basamak, truncate |
| Md.55/2 | Diploma notu | 9., 10., 11. ve 12. sınıf YBP’lerinin aritmetik ortalaması; virgülden sonra 2 basamak, truncate |
| Md.56 | Dersten başarılı sayılma | İki dönem ortalaması ≥ 50 veya 2. dönem puanı ≥ 70 |
| Md.57 | Doğrudan sınıf geçme | Tüm derslerden başarılı veya YBP ≥ 50 (en fazla 3 başarısız ders) |
| Md.44 | Puan dereceleri | Pekiyi ≥ 85,00 / İyi 70,00–84,99 / Orta 60,00–69,99 / Geçer 50,00–59,99 / Geçmez < 50,00 |
YBP Nasıl Hesaplanır? — e-Okul Uyumlu Tam Formül
Hesaplama dört adımdan oluşur. Her adımda e-Okul sisteminin uyguladığı truncate (kesme) yöntemi kullanılır: bölme işlemi virgülden sonra iki basamak yürütülür, matematiksel yuvarlama yapılmaz.
Dönem Puanı = truncate[ Σ(Tüm Notlar) ÷ Not Sayısı , 2 basamak ]
Yazılı sınavlar + sözlü/performans görevleri + proje notları eşit ağırlıkta toplanır (Md.48)
Adım 2 — Dersin Yıl sonu puanı (Md.53):
Yıl sonu puanı = truncate[ (1. Dönem Puanı + 2. Dönem Puanı) ÷ 2 , 2 basamak ]
Adım 3 — Dersin Ağırlıklı Puanı (Md.54):
Ağırlıklı Puan = Yıl sonu puanı × Haftalık Ders Saati
Adım 4 — Yıl Sonu Başarı Puanı (Md.55):
YBP = truncate[ Σ(Tüm Derslerin Ağırlıklı Puanları) ÷ Toplam Haftalık Ders Saati , 2 basamak ]
Truncate (Kesme) Nedir? Neden Önemlidir?
Yönetmeliğin 51., 53. ve 55. maddelerinde geçen “bölme işlemi virgülden sonra iki basamak yürütülür” ifadesi, sonucun kesilmesi anlamına gelir — matematiksel yuvarlama uygulanmaz [1].
Bu fark pratikte belirleyici olabilir. Örneğin üç notun ortalaması (100 + 50 + 77) ÷ 3 = 75,666… işleminde: matematiksel yuvarlama 75,67 sonucunu verirken, e-Okul’un uyguladığı truncate yöntemi 75,66 sonucunu üretir. Bu bir kuruşluk fark takdir-teşekkür sınırında (85,00 veya 70,00) ya da sınıf geçme sınırında (50,00) belirleyici olabilir. Bu nedenle hesaplama aracı, e-Okul ile birebir aynı sonucu vermek için her adımda truncate kullanacak şekilde tasarlanmıştır.
Dönem Puanı Nasıl Oluşur? (Md.47, Md.48, Md.51)
Karnede yazan dönem notu, o dönemde alınan tüm değerlendirmelerin eşit ağırlıklı aritmetik ortalamasıdır (Md.48, Md.51). Yazılı sınavlar, sözlü değerlendirmeler, performans görevleri ve proje notları birbirinden farklı bir ağırlık katsayısı taşımaz; hepsi tek bir notmuş gibi ortalamaya eşit biçimde dahil edilir [1].
| Haftalık Ders Saati | Dönemde Minimum Yazılı Sınav Sayısı (Md.47) |
|---|---|
| 1 – 2 saat | En az 1 yazılı sınav |
| 3 – 4 saat | En az 2 yazılı sınav |
| 5 saat ve üzeri | En az 3 yazılı sınav |
Her ders için dönemde en az 2 performans/sözlü notu verilmesi zorunludur. Proje notu ise her dersten alınmaz; yalnızca proje ödevi verilen derslerde dönem ortalamasına girer. Beden Eğitimi, Müzik ve Görsel Sanatlar gibi derslerde teorik yazılı sınav yerine beceri değerlendirmeleri aynı ağırlıkla uygulanır.
Adım Adım Hesaplama Örneği
Aşağıdaki örnek, tüm hesaplama adımlarını (dönem puanı dahil) e-Okul truncate yöntemiyle göstermektedir. Bir 10. sınıf öğrencisinin Matematik dersi için:
| Adım | İşlem | Sonuç |
|---|---|---|
| Md.51 — 1. Dönem Puanı | 3 yazılı (70, 75, 80) + 2 performans (85, 90) → (70+75+80+85+90) ÷ 5 = 80,000… | truncate = 80,00 |
| Md.51 — 2. Dönem Puanı | 3 yazılı (60, 65, 72) + 2 performans (80, 88) → (60+65+72+80+88) ÷ 5 = 73,000… | truncate = 73,00 |
| Md.53 — Yıl sonu puanı | (80,00 + 73,00) ÷ 2 = 76,500… | truncate = 76,50 |
| Md.54 — Ağırlıklı Puan | 76,50 × 5 saat | 382,50 |
Aynı öğrencinin 5 derslik tam YBP hesabı (tüm dersler karneden dönem puanlarıyla):
| Ders | 1. Dönem | 2. Dönem | Yıl sonu (truncate) | Haftalık Saat | Ağırlıklı Puan |
|---|---|---|---|---|---|
| Türk Dili ve Edebiyatı | 75,00 | 80,00 | 77,50 | 5 | 387,50 |
| Matematik | 80,00 | 73,00 | 76,50 | 5 | 382,50 |
| Fizik | 85,00 | 90,00 | 87,50 | 3 | 262,50 |
| İngilizce | 70,00 | 75,00 | 72,50 | 5 | 362,50 |
| Tarih | 80,00 | 85,00 | 82,50 | 2 | 165,00 |
| TOPLAM | — | — | — | 20 saat | 1.560,00 |
YBP = truncate(1.560,00 ÷ 20) = truncate(78,000…) = 78,00
Bu puan İyi (Teşekkür) derecesine karşılık gelir (70,00 ≤ 78,00 < 85,00). Hiçbir derste 50 altı yıl sonu puanı bulunmadığından Teşekkür Belgesi hakkı doğmuştur.
Puan Dereceleri ve Belgeler (MEB OKY Md.44)
| YBP Aralığı | Puan Derecesi | Belge | Ek Koşul |
|---|---|---|---|
| 85,00 – 100,00 | Pekiyi | 🏅 Takdir Belgesi | Hiçbir derste yıl sonu puanı 50,00 altında olmayacak |
| 70,00 – 84,99 | İyi | 🎖️ Teşekkür Belgesi | Hiçbir derste yıl sonu puanı 50,00 altında olmayacak |
| 60,00 – 69,99 | Orta | — | — |
| 50,00 – 59,99 | Geçer | — | Sınıf geçer (Md.57) |
| 0 – 49,99 | Geçmez | — | Sınıf geçemez |
Diploma Notu Nasıl Hesaplanır? (Md.55/2)
MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği’nin 55. maddesinin 2. fıkrası uyarınca; lise diploma notu, 9., 10., 11. ve 12. sınıf YBP’lerinin aritmetik ortalamasının virgülden sonra iki basamak truncate edilmesiyle belirlenir [1].
Hazırlık sınıfı diploma notunun belirlenmesinde dikkate alınmaz. Yurt dışında öğrenim gören öğrenciler için 100’lük sisteme dönüştürülmüş yurt dışı puanları yerli YBP’lerle birlikte değerlendirilir; yurt dışı okul bilgilerine ulaşılamazsa yalnızca Türkiye’deki yıllara ait YBP’ler kullanılır.
OBP (Ortaöğretim Başarı Puanı) ve YKS Katkısı
Üniversite sınavı (YKS) yerleştirme sürecinde diploma notu, ÖSYM tarafından doğrudan değil, 500 puan üzerine dönüştürülmüş OBP (Ortaöğretim Başarı Puanı) olarak kullanılmaktadır [2].
YKS Katkısı = OBP × 0,12 (ilk kez yerleşecek aday)
YKS Katkısı = OBP × 0,06 (daha önce ön lisans/lisansa yerleşmiş aday)
| Diploma Notu | OBP | YKS Katkısı (0,12) | YKS Katkısı (0,06) |
|---|---|---|---|
| 50,00 | 250,00 | +30,00 puan | +15,00 puan |
| 70,00 | 350,00 | +42,00 puan | +21,00 puan |
| 85,00 | 425,00 | +51,00 puan | +25,50 puan |
| 95,00 | 475,00 | +57,00 puan | +28,50 puan |
| 100,00 | 500,00 | +60,00 puan (maks.) | +30,00 puan |
Ders Saatinin Önemi: Neden Ağırlıklı Ortalama?
YBP hesabında sade aritmetik ortalama değil, ağırlıklı ortalama kullanılır. Bunun temel nedeni, haftalık ders saati fazla olan derslerin (örneğin haftada 5 saat Türkçe veya Matematik) öğrencinin müfredatındaki gerçek payını yansıtmasıdır. Haftalık ders saati az olan bir derste yüksek not almak, saati fazla olan bir dersteki orta düzey notu telafi edemez. Bu nedenle YBP’yi yükseltmek isteyenlerin öncelikle haftalık saati fazla olan derslere odaklanması daha verimlidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Dönem puanı ile yıl sonu puanı aynı şey mi?
Hayır. Dönem puanı, bir dönem boyunca alınan tüm notların (yazılı sınav, sözlü/performans görevi, proje) aritmetik ortalamasıdır ve karnede yer alır (Md.51). Yıl sonu puanı ise 1. ve 2. dönem karne notlarının ortalamasıdır (Md.53). YBP ise tüm derslerin yıl sonu puanlarının haftalık ders saatine göre ağırlıklı ortalamasıdır (Md.55). Bu üç değer farklıdır ve hesaplamada sırasıyla birbirinin girdisi olur [1].
Performans görevi notu yazılı sınavdan daha mı az etkilidir?
Hayır. Yönetmeliğin 48. maddesi uyarınca yazılı sınav, sözlü değerlendirme, performans görevi ve proje notlarının tamamı eşit ağırlıkta dönem ortalamasına katılır. Dönemde 3 yazılı sınava ve 2 performansa giren bir öğrenci için bunların her biri 5 notun 1/5’i olarak işleme girer. Bunun dolaylı sonucu olarak performans sayısı arttıkça her bir yazılı sınavın etkisi azalır [1].
Hazırlık sınıfı YBP’si diploma notuna dahil mi?
Hayır. MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği’nin 55. maddesi uyarınca diploma notu yalnızca 9., 10., 11. ve 12. sınıf YBP’lerinin ortalamasından oluşur. Hazırlık sınıfının diploma notuna doğrudan etkisi yoktur [1].
Bir dönem puanım yoksa YBP nasıl hesaplanır?
Yönetmeliğin 53. maddesi uyarınca; bir dönem puanının bulunmaması hâlinde mevcut dönem puanı ile telafi programı sonunda belirlenen puanın aritmetik ortalaması yıl sonu puanı olarak kabul edilir. İki dönem puanının da bulunmaması hâlinde ise yalnızca telafi programı sonundaki puan yıl sonu puanı sayılır [1].
Nakil olan öğrencinin YBP’si nasıl hesaplanır?
Naklen gelen öğrenciler için yıl sonu başarı puanı hesaplanırken yeni okulun haftalık ders çizelgesindeki dersler ve ders saatleri esas alınır (Md.55). Yeni okulundaki derslerle ilişkilendirilemeyen, eski okulunda başarılı olduğu dersler de yıl sonu başarı puanının belirlenmesinde dikkate alınır [1].
Bu hesaplama aracı e-Okul ile aynı sonucu verir mi?
Bu araç, MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği’ndeki resmî formülleri ve e-Okul sisteminin uyguladığı truncate (kesme) yöntemini birebir uygular. Tüm notlarınızı doğru girdiğinizde e-Okul ile aynı sonucu almanız beklenir. Ancak e-Okul’daki kesin sonuç, öğretmenin sisteme girdiği notlara bağlıdır; not girişi tamamlanmamış ya da itirazla değişmiş dersler bu aracın hesabından sapma yaratır. Kesin ve resmî sonuç için e-Okul sistemini esas alınız.
YBP ne zaman güncellenir? Araç güncel mi?
YBP formülü MEB yönetmeliğinde tanımlanmış olup yönetmelik değişikliği olmadıkça hesaplama mantığı sabit kalır. Bu araç, 2025–2026 eğitim yılı itibarıyla yürürlükteki yönetmeliğe ve truncate uygulamasına göre hazırlanmıştır. OBP katsayıları ise ÖSYM tarafından her yıl güncellenen YKS Kılavuzu ile duyurulmaktadır; güncel katsayı için ÖSYM’nin resmî web sitesini takip ediniz [2].
Manuel Güncelleme Notu (2025 ve Sonrası)
• Sınıf geçme YBP eşiği (şu an: 50,00 — Md.57)
• Takdir belgesi YBP eşiği (şu an: 85,00 — Md.44)
• Teşekkür belgesi YBP eşiği (şu an: 70,00 — Md.44)
• Minimum yazılı sınav sayıları (şu an: 1 / 2 / 3 — Md.47)
• ÖSYM OBP katsayıları (şu an: 0,12 / 0,06 — YKS Kılavuzu)
• OBP alt sınırı (şu an: 250 = diploma notu 50 × 5)
Güncel yönetmelik için: mevzuat.gov.tr | meb.gov.tr | osym.gov.tr
Resmî Kaynaklar
- MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği (RG 28758, son değ. RG 32821) — mevzuat.gov.tr
- T.C. Milli Eğitim Bakanlığı — meb.gov.tr
- ÖSYM — YKS Kılavuzu (Güncel OBP katsayıları için) — osym.gov.tr
- MEB e-Okul Sistemi (Resmî not kaydı) — e-okul.meb.gov.tr
Kaynakça
- [1] T.C. Millî Eğitim Bakanlığı. “MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği — Madde 44 (Puan dereceleri), Madde 47 (Sınav sayıları), Madde 48 (Değerlendirme araçları — eşit ağırlık), Madde 51 (Dönem puanı ve truncate), Madde 53 (Yıl sonu puanı ve truncate), Madde 54 (Ağırlıklı puan), Madde 55 (YBP ve diploma notu — truncate), Madde 56 (Dersten başarılı sayılma), Madde 57 (Sınıf geçme).” Resmî Gazete: 07.09.2013, Sayı 28758. Son değişiklik: 22.02.2025, RG 32821. mevzuat.gov.tr (Erişim: Haziran 2026).
- [2] ÖSYM — Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı. “YKS (Yükseköğretim Kurumları Sınavı) 2026 Kılavuzu — OBP Hesaplama (Diploma Notu × 5, min 250, max 500) ve Yerleştirme Puanına Katkı (× 0,12 ilk yerleşme / × 0,06 önceden yerleşmiş).” osym.gov.tr (Erişim: Haziran 2026).